Archive for the ‘schrijfinspiratie’ Category

Hoe ga ik te werk als trainer? Inclusief 3 tips die jij ook kunt gebruiken

Posted on: december 9th, 2019 by Puntann No Comments

activerend lerenNa mijn WO Nederlands haalde ik mijn master als docent. Daar leer je dat activerend leren het beste werkt. Dat betekent dat je cursisten zelf met de lesstof laat werken. Activerend leren is het tegengestelde van oude stijl doceren: een hele les luisteren naar iemand die vertelt hoe het moet.

En natuurlijk geef je in activerend leren ook instructie. Anders kunnen je cursisten niet zelf aan het werk gaan. Het punt is: cursisten leren weinig van alleen maar uitleg krijgen. Dat is ouderwets.

Kijk maar naar het leerrijtje (bron: HvA waar ik de cursus didactiek en diversiteit gaf in 2014; ik zal het boek eens opzoeken)

Activiteit Hoeveel een cursist hiervan leert
Lezen 7%
Horen 7%
Horen en zien 15%
LET OP VANAF HIER IS HET ACTIVEREND LEREN
Discussiëren 50%
Toepassen (bijv sommen maken) 70%
Uitleggen aan een ander 95%

 

Ik durfde niet mijn cursisten te activeren

activerend leren

Is dit activerend leren, denk je? Het antwoord vind je onderaan dit blog.

Bovenstaande kennis had ik toen nog niet. Toch wist ik dat activerend leren beter was. Maar ik durfde niet en ik wist niet hoe. Als beginnend docent heb je dan het gevoel dat je de controle verliest. Tot een vriendin die onderwijskundige is, mij over de streep trok. Ze vertelde dat ze met haar HBO’ers zelfs langs de lijn doet. Gewoon. In een leslokaal.

Wat?! Echt?! Ik weet nog dat ik dat riep. Maar het zaadje was geplant. Ik moest van mezelf meer activeren en ik begon voorzichtig opdrachtjes te geven, waarbij cursisten moesten bewegen.

Ondertussen lopen mijn HBO-studenten en mijn professionals uit het bedrijfsleven elke training wel een keertje door de ruimte. En lopen ze ook aardig met mij weg 😉 Dit is een evaluatie uit dec 2019:

Anneke is een goede lerares die alles goed en duidelijk uitlegt. En die maakt de les ook heel actief zodat het altijd gezellig was om de les te volgen.

3 tips om activerend training te geven

Voor ik met 3 praktische tips kom voor werkvormen, wil ik het belangrijkste aangeven. En dat is: laat als trainer je eigen ego achter op het toilet. Trainen draait om je cursisten, het gaat erom dat zij leren en niet dat jij je ei kwijt kunt. Dat kun je toch wel, want het is je vak waar je de hele tijd over mag praten. Als je je ego kunt achterlaten, heb je hart voor je cursisten en stel je hen centraal. En dán zijn de volgende 3 tips aan jou besteed.

Tip 1. Laat je deelnemers in duo’s uitwisselen. Voor iedereen die meer aandacht wil tijdens een training.

Hoe? Bedenk op welke (kleine) vraag je deelnemers kunt laten reflecteren. Laat ze dit in duo’s doen.

Wanneer?

  1. Als je een langer verhaal hebt. Dit is een korte break in jouw verhaal en daarna heb je de aandacht weer.
  2. Als je veel aandacht wilt hebben voor een deelonderwerp van jouw verhaal.
  3. Ik doe dit vrij vaak omdat ik er zelf niet van hou om te veel te luisteren. Je hebt gelijk ook een afwisselender verhaal. Het enige wat je nodig hebt (de eerste keren) is: lef. Lef omdat je de controle afgeeft en de aandacht weer terug bij jou moet zien te krijgen.
  4. Resultaat? Altijd. Meer focus en meer aandacht.

Tip 2. Loop de deur uit als je deelnemers aan het werk zijn. Voor zorgende trainers (wie niet ;)?)

Hoe? Loop de deur uit nadat je instructie hebt gegeven om een opdracht te doen. Wacht even voor je dit doet. Misschien komen er nog vragen omdat voor een cursist de instructie niet helder was. Dit is nuttig omdat je cursisten het helemaal zelf moeten doen. Dat oefenen ze alvast voor in de toekomst. Bijkomend voordeel is dat ze elkaar om hulp vragen. En dat vinden mensen moeilijk omdat je je dan kwetsbaar maakt.

Wanneer?

  1. De eerste keer is dit spannend, maar je vervult twee doelen: vrijheid voor jezelf en voor je cursisten. Zeker als je een zorgend type bent (en dat zijn veel trainers) is dit prettig om te doen. Je hebt even rust.
  2. Ook dit doe ik vrij vaak. Zo kan ik mijn cursisten alvast een beetje loslaten. En, heel praktisch, ik kan kijken of ik mail heb. Dat doe ik liever buiten het lokaal dan in het lokaal vanwege de focus van mijn cursisten.
  3. Resultaat? Zelfvertrouwen van je cursisten.

Tip 3. Vraag wat cursisten willen weten over het onderwerp. Voor ervaren trainers.

Hoe? Dit noem je ook wel flipped classroom, een omgekeerd klaslokaal. Je kunt elke cursist een vraag laten stellen en die vraag beantwoorden. Je kunt cursisten ook de vragen op briefjes laten schrijven en die innemen. Dan houd je de aandacht erbij omdat ze niet weten wanneer hun vraag komt. En je kunt meer sturen op de vragen die je wel of niet beantwoordt.

Al moet ik zeggen dat ik het gewoon zeg als ik een vraag minder passend vind. Met humor, dat wel. En bijna altijd zijn de vragen wél nuttig, alleen soms niet voor iedereen. Maar ja, ook dat kun je gewoon communiceren.

Wanneer?

  1. Ik doe dit vooral op een tweede of latere cursusdag omdat ik mij dan vrijer voel. En op de eerste dag snappen ze het kader nog niet, dan is de kans op minder relevante vragen groter. Op de eerste cursusdag wil ik basiskennis op peil krijgen over het schrijfproces.
  2. Het is een prettige vorm als je zelf veel van het onderwerp weet. Je cursisten kunnen je dan nog wel verrassen met hun vraag, wat fijn is, maar je weet ondertussen zoveel dat ze jou niet kunnen overvallen met hun vraag.
  3. Een voordeel is dat je op deze manier zelf fris in je eigen training blijft staan.
  4. Resultaat: iedereen blijft bij de les door het verrassingseffect. En door het enthousiasme van de trainer (die ook verrast wordt).

Wil je ervaren hoe ik het aanpak? Hieronder vind je mijn trainingen op rij – schrijven, snellezen of schrijfcoaching

Zit er niks voor je tussen? Dan heb je nog één kans 😉

Wil je toch meer leren over schrijven of wil je beter leren schrijven? Dan kun je de modules bekijken die ik aanbied. Kijk op mijn algemene pagina Schrijftraining.

Het antwoord op de vraag of je op de foto activerend leren zag, is NEE. Je ziet dat iedereen naar één persoon kijkt. Dat betekent dat bijna alle cursisten aan het luisteren zijn. En luisteren is NIET actief bezig zijn met de stof. Daarom zou het beter zijn geweest als ze iets in duo’s hadden gedaan. Dan is tenminste de helft van de groep geactiveerd.

Schrijven online vergeleken met schrijven op papier

Posted on: november 4th, 2019 by Puntann No Comments

schrijven online

Elk scherm zendt licht uit. Dat doet papier niet. En dat betekent dat papier veel rustiger is aan je ogen. Een scherm geeft continu onrust. Het betekent zelfs dat een scherm 40% langzamer leest. Wat betekent dat voor lezen en schrijven online?

Dat we dit weten, vraagt om extra schrijfskills voor schrijven online. Je weet het zelf ook: als je een tekst van een scherm leest:

  • ben je sneller afgeleid
  • heb je minder aandacht
  • scan je eerder dan bij een tekst op papier.

Schrijven online, hoe doe pak je dat handig aan?

Het is een probleem, want we lezen veel online. Maar van een probleem kun je je kracht maken, want je kunt rekening houden met minder aandacht. En voor schrijven online zorg je dat je de aandacht vasthoudt. Hoe doe je dat?

Houd met schrijven online de aandacht vast

En hoe zorg je dat je de aandacht vasthoudt? Dat doe je door rust in te bouwen in je tekst. Gebruik schrijfskill 1 voor schrijven online.

1. Gebruik je lay-out doordacht.

  • Let op de lengte van je alinea’s: houd ze kort, zo’n 5 regels.
  • Let op de lengte van je tussenkoppen: maak ze langer dan je denkt, zo’n 5 woorden.
  • Gebruik voldoende witregels en bullets (zoals hier).

2. Structureer als een malle.

  • Bedenk vóór je begint met schrijven hoe je je verhaal opbouwt.
  • Maak hapklare brokjes tekst.
  • Begin met de kern van je verhaal, gebruik de piramide. Lees meer over piramideschrijven.

3. Vertel een origineel en goed verhaal.

Logisch dat je een origineel en goed verhaal vertelt, lijkt me. Toch zie ik vaak content die ik al eerder zag. Saai. Besteed dus tijd aan je voorbereiding en ga eerst een rondje googlen, wandelen, onder de douche en naar de wc. Zo kom je tot inspiratie. Heb je nog nooit een tekst voorbereid? Weet waarom je het wél wilt doen. Bekijk dit blog met 3 tips voor een effectief schrijfproces.

De foto’s bovenin zijn van Pexel.

Bondiger en korter schrijven. Wanneer doe je het wel en wanneer kan het NIET?

Posted on: november 4th, 2019 by Puntann No Comments

korter en bondiger schrijvenCursisten roepen in mijn schrijftrainingen al snel: ja alle tekst moet korter bij ons. En vaak kan dat ook. Twee voorbeelden. Als je doelgroep precies de achtergrond kent van jouw tekst, dan kun je al die alinea’s over de aanleiding schrappen. Of die alinea’s kunnen naar de bijlage, als schrappen lastig is voor je.

Ook constructies op woord- of zinsniveau kunnen vaak korter en bondiger. Ik denk weleens dat sommigen een hobby hebben die taal en vooral veel omhaal heet. En dat zijn in mijn beleving vaak schrijvers binnen grote organisaties. Hieronder zie je een lijst met dit soort constructies. Met ernaast direct de vertaling:

 

langdradig woord korte en bondige vertaling
ondanks het feit dat hoewel
gedurende de tijd dat tijdens
ten gevolge van het feit dat hierdoor
een groot aantal veel
met betrekking tot over
ten behoeve van voor
in het kader van voor, in
in verband met het feit dat vanwege

Bovenstaande constructies kan ik je nog vergeven, als je het zo geleerd hebt. Het is de taal die vroeger schrijftaal was en nu achterhaald is. Omslachtige constructies. Maar dan heb ik nog een paar constructies voor je. En op het moment dat ik ze lees, komt de Rotterdammer in mij in opstand. Kijk zelf:

langdradig woord korte en bondige vertaling
een besluit nemen besluiten
een oplossing zoeken oplossen
een toelichting geven toelichten
een onderzoek doen onderzoeken
een rapportage opstellen rapporteren
zijn goedkeuring geven goedkeuren
in de gelegenheid zijn kunnen
in overweging nemen overwegen
de mening zijn toegedaan menen, vinden
een selectie toepassen selecteren

 

Why? denkt hij mijn Rotterdammer – hij is jong – en ook Waarom zou je? Oftewel, wat hij bedoelt is: deze constructies kunnen korter, graag zelfs. En ik geef mijn interne Rotterdammer en al mijn cursisten gelijk.

Maar er zijn ook momenten waarop het NIET korter of bondiger kan. En dat is het geval als jij een kader schetst voor je lezer. Jij als schrijver weet zoveel van je onderwerp dat je het kader kent als je broekzak. Beter zelfs dan je broekzak, want je bent vakidioot, dus je kunt de draadjes van die broekzak uittellen. De vakidioot vergeet vaak dat kader te schetsen en duikt in de details. Dat is een afhaakmoment voor de lezer.

Ik zal een voorbeeld geven vanuit mijn eigen vak als schrijftrainer. Hieronder lees je het voorbeeld dat GEEN kader kent.

Een ontbrekend kader – begrijp jij deze tekst, lezer?

Signaalwoorden gebruiken voor je tekst? Ja natuurlijk is dat een goed idee. Al in 2003 werd daar onderzoek naar gedaan aan mijn eigen universiteit. De hypothese was eerst dat de lezer lui zou kunnen worden zonder signaalwoorden. Maar die hypothese werd al snel verworpen.

 

Onderzoek bij VMBO-leerlingen wees uit dat ze baat hebben bij signaalwoorden. Door die woorden snappen ze een tekst sneller, kunnen ze vlot verbanden leggen. En dat is wat je wilt. Ik pleit dus VOOR het gebruik van zoveel mogelijk signaalwoorden.

Waarom het NIET korter en bondiger kan – wat hebben we nodig?

Begrijp jij bovenstaande tekst? Ik vermoed van niet, want het grotere kader ontbreekt. Ik vind het bijzonder als je weet wat signaalwoorden zijn. Maar de kans is groot dat die kennis ontbreekt. En dat is ook logisch.

Bij bovenstaande tekst is het dus onzin als je gaat zeggen: korter en bondiger graag. Nee, dan wordt alles nog onduidelijker. De lezer die leek is op het gebied van taal, heeft juist meer materiaal nodig. Overigens geldt dit ook voor mensen die minder goed het Nederlands beheersen. Die moet je juist MEER stof aanbieden en NIET versimpelen, wat de neiging is van veel mensen.

De vraag is: wat hebben we wel nodig om bovenstaande tekst te begrijpen? Meer materiaal, meer voorbeelden en vooral een kader. Ik zal het voordoen.

Wat vind je van deze tekst, lezer? Begrijp je het?

Signaalwoorden, ken jij deze woorden en weet je wat ze doen? Ze zijn het cement binnen een alinea. Het zijn woorden als: bijvoorbeeld, zoals, maar, ten eerste, ten tweede, hierdoor, tot slot. Ze geven de functie aan van het zinnetje erna, zie je dat? Daardoor weten we meteen hoe we de zin erna kunnen verbinden met de rest van de tekst. Ze zijn onmisbaar, blijkt uit onderzoek.

 

Signaalwoorden gebruiken voor je tekst? Ja natuurlijk is dat een goed idee. Al in 2003 werd daar onderzoek naar gedaan aan mijn eigen universiteit. De hypothese was eerst dat de lezer lui zou kunnen worden zonder signaalwoorden. Maar die hypothese werd al snel verworpen.

 

Onderzoek bij VMBO-leerlingen wees uit dat ze baat hebben bij signaalwoorden. Door die woorden snappen ze een tekst sneller, kunnen ze vlot verbanden leggen. En dat is wat je wilt. Ik pleit dus VOOR het gebruik van zoveel mogelijk signaalwoorden.

Mét kader is de tekst NIET kort en bondig, maar wel begrijpelijconclusie korter en bondiger schrijvenk

Dat kader heb je nodig, je ziet het zelf. Als schrijver kun je GEEN concessies doen aan de lengte van de tekst en je gebruikt dus MEER woorden. Dit ontbrekende kader is de valkuil van de expert en hier heb ik een (e-)boek over geschreven. Het is de valkuil van vakidioten. Wil je op de hoogte blijven? Meld je dan aan voor updates voor vakidioten.

Je kunt ook meer lezen over structuurwoorden en welke woorden online sneller aangeklikt worden.

Met dank aan mijn cursisten van de cursus adviesrapporten schrijven van Schouten & Nelissen in oktober in Utrecht, waar twee cursisten mij op dit spoor zetten van dit blog. Het sluimerde al jaren, maar ze waren zo inspirerend dat het er ook echt van kwam!

Framing is een belangrijke techniek om je lezer te overtuigen. Inclusief 3 tips

Posted on: oktober 31st, 2019 by Puntann 2 Comments

framing overtuigen tipsFraming is de manier waarop je je boodschap brengt, hoe je het kader  aanbrengt. En dat kader bepaalt hoe overtuigend jij bent, hoe groot je overtuigingskracht is. Framing is dus belangrijk. Je kunt framen in alle communicatie: je framet een boodschap die je mondeling overbrengt en een boodschap die je schriftelijk overbrengt. Ik zal het voordoen.

Stel dat je op je werk bent en je wilt dat een collega iets voor je doet. Je wilt bijvoorbeeld dat hij een pakketje voor je ophaalt. Dan zijn er heel veel manieren waarop je dit kunt vragen. Je loopt bijvoorbeeld naar hem toe en vraagt: “Henk, wil jij voor het dit pakketje ophalen?” In deze zin is sprake van geen of neutrale framing.

Je kunt je vraag ook negatief framen en zeggen: “Henk, er moet een pakketje opgehaald worden, want ze waren het vorige week alweer vergeten te sturen. Wil jij dat doen, want ik heb het druk en ik moet echt door?”

Tot slot kun je je vraag positief framen. “Henk, ik heb twee cadeautjes voor je. Een uitdaging en gratis lichaamsbeweging. Alleen maar voordelen vandaag. Om je cadeautjes te ontvangen vraag ik je om een pakketje voor mij op te halen. Wil je dat voor me doen?”framing overtuigingskracht beeld

Is positief framen altijd het meest overtuigend?

In bovenstaande situatie kun je je wel voorstellen met welke manier van framen je het meest overtuigend bent. Dat is de positieve framing. Toch gebruiken politici vaak negatieve framing om gehoord te worden. Kutmarokkanen is daar een voorbeeld van. Dit woord vat het standpunt samen van Rob Oudkerk over deze bevolkingsgroep.

Terug naar framen als middel om te overtuigen met je tekst. De meest effectieve manier van framing is om beelden te gebruiken in je tekst. Ik doe het voor met het pakketje. We beginnen met negatief framen met een beeld. Daarna frame ik positief met een beeld.

Negatieve en positieve framing met beeld – wat vind jij overtuigend?

Hieronder frame ik de vraag om het pakketje op te halen. Eerst met een negatief beeld en daarna met een positief beeld.

“Henk, stel je jezelf voor over 20 jaar. Dik en vadsig. Dat komt doordat je in je leven te weinig beweging had. Ik geef je nu de kans om dat beeld bij te stellen, om wél te bewegen. Ik heb namelijk een vraag voor je: wil jij voor mij een pakketje ophalen?”

“Henk, stel je jezelf voor over 20 jaar. Je bent nog steeds strak en sportief. Hoe dat komt? Met de hulp van je collega’s beweeg je lekker veel. En in dat kader heb ik nu een vraag voor je: wil jij voor mij een pakketje ophalen?”

Hoe pak je het zelf aan: overtuigend framen? 3 tips

Bedenk voor jezelf welke boodschap je wilt uitdragen. En stel dat je wilt overtuigen, op papier of mondeling: bedenk vooraf hoe je je boodschap gaat framen.

Tip 1 Bedenk een beeld dat precies datgene uit jouw boodschap naar voren brengt, waarvan jij vindt dat het aandacht moet krijgen.

Tip 2 Herhaal je frame door je hele (gesproken of geschreven) tekst heen.

Tip 3 Eenmaal een frame gekozen? Gebruik altijd hetzelfde frame, want anders gaan ze met elkaar concurreren. Wees dus niet té creatief.

Meer weten?

Veel plezier en succes met (mondeling of schriftelijk) communiceren!

Beide foto’s van pine watt op Unsplash

Aandacht krijgen met tekst, hoe doe je dat?

Posted on: oktober 28th, 2019 by Puntann No Comments

aandacht krijgenHij staat voor de groep. Een jongen van begin 20 met gel in zijn haar. Hij frummelt met zijn vingers en praat snel en onverstaanbaar. Hij heeft nog weinig ervaring met presenteren en de groep heeft moeite zijn boodschap te begrijpen.

Aandacht krijgt deze jongen omdat het moet. Hij hoort bij een groep ICT-studenten en ze volgen het vak mondelinge communicatie bij mij. Waarschijnlijk zou hij die aandacht op het werk met moeite krijgen. Nou ja, misschien krijgt hij de aandacht wel. Maar de vraag is of zijn boodschap overkomt.

Hij vertelt over 3D-printers en de verschillende ontwikkelingen, typen printers en de functies van 3D-printen. Hij beweegt zo enthousiast dat ik het leuk vind om naar hem te kijken. Gelukkig weet ik al iets van 3D-printers en gelukkig heeft hij een powerpoint. Zodat ik bij de les blijf. Ook stellen we achteraf vragen, dat helpt.

We zijn net als deze jongenpresentatie aandacht krijgen

Iedereen is net als deze jongen.

We hebben allemaal een boodschap.

We willen allemaal aandacht.

Maar het valt nog niet mee om die te krijgen.

Hoe krijg je aandacht van anderen?

Er zijn een paar manieren om aandacht te krijgen. Je kunt bijvoorbeeld heel hard gaan schreeuwen. Dan heb je even aandacht. Of je beweegt ineens of doet iets geks. Staat garant voor even aandacht van anderen.

Maar liefst wil je langer aandacht. Je wilt dat je boodschap overkomt. En goed en grondig. En daarvoor moet je de aandacht krijgen die je nodig hebt. We zoeken een diepere aandacht.

Zeker online is dat lastig. Dat komt doordat we van een beeldscherm 40% langzamer lezen dan gewoon van papier. Online is aandacht zeer schaars.

Ook online kun je alle aandacht krijgen

Als je al tot hier bent gekomen, heb ik je aandacht goed weten vast te houden. En daar heb ik een paar trucs voor gebruikt. Want om diepere aandacht te krijgen, wil je eerst de snelle aandacht van je lezer hebben. Eén truc om die snelle aandacht te krijgen, is de lengte van mijn tussenkoppen. Die zijn minimaal 5 woorden lang.

Ik heb nog meer tips en trucs om de aandacht te krijgen met een tekst. Daar heb ik speciaal voor mijn lezers een online cursus voor gemaakt. De snelcursus Pakkende Koppen Schrijven. In die cursus leer ik je 5 strategieën voor pakkende koppen en 3 formats. Je krijgt er ook een werkblad bij van me. Zo kun je deze cursus echt praktisch maken voor jezelf.

Hier vind je meer informatie over de snelcursus Pakkende Koppen Schrijven

Online aandacht krijgen – hoe doe je dat?

Posted on: oktober 28th, 2019 by Puntann No Comments

online aandacht krijgenOnline aandacht, die wil je hebben! Maar eerst kijken we hoe je offline aandacht krijgt of NIET krijgt.

Je bent in gesprek op een feestje. Na één zin van jou merk je dat de ander over je heen kijkt. Of langs jou. Hij heeft geen aandacht meer en je voelt je afgewezen. Het is een onprettig gevoel en daarom wil je er snel vanaf.

Nu heb je de keus: ga je met iemand anders praten? Of ga je extra je best doen voor zijn aandacht? Wat je ook beslist, het is een uitstekende keuze die je direct kunt uitvoeren. Of je maakt je zo snel mogelijk uit de voeten en zoekt een leuker iemand. Of je stelt vragen tot je niet meer kunt en toont belangstelling die je tot in de haarvaten van je tenen kunt voelen. Op een feestje lukt dat goed.

Online is het lastiger om aandacht te krijgen

Alleen.. online heb je die directe keuze niet. Jouw tekst en jouw beeld staan vast en interactie met een persoon ontbreekt. En dan? Dan weet je niet precies wat er gebeurt, want de directe feedback van een gesprek ontbreekt. En eigenlijk weet je pas achteraf of je aandacht kreeg. Of je online presence slim is en of je daarmee klanten binnenhaalt. Dat zie je aan de getallen in Google Analytics.

Hoe krijg je dan die online aandacht?

Maar ja, je wilt natuurlijk vooraf weten hoe je meer online aandacht krijgt. Daar valt heel wat over te zeggen en het begint bij pakkende koppen. Heb jij goede koppen en is je tekst daardoor scanbaar, dan is de kans groot dat je lezer op een dieper niveau van aandacht komt. En dat hij met je meegaat in je verhaal en je boodschap tot zich neemt.online aandacht krijgen

In de snelcursus Pakkende Koppen Schrijven leer je hoe je zorgt voor meer aandacht. Je krijgt praktische tips die je direct kunt toepassen op jouw koppen. Zodat jij degene bent die aan het stuur zit voor de online aandacht. Je leert 5 strategieën voor pakkende koppen en 3 formats. Je krijgt er ook een werkblad bij.

Je kunt hier meer informatie vinden over de snelcursus Pakkende Koppen Schrijven.

Hartelijke groeten van Anneke

Wanneer gebruik je DAT en wanneer WAT? Dat is de vraag!

Posted on: oktober 22nd, 2019 by Puntann No Comments

dat of wat? Wanneer gebruik je dat? Wanneer gebruik je wat?DAT of WAT? Sinds ik in 2004 en 2005 in Barcelona woonde en zelf een taal leerde, ben ik GEEN taalmoraalridder meer. Liefst kijk ik naar de samenhang tussen je bedrijfscultuur en taal, naar jouw lezer en bedenk ik met jou manieren om je lezer te verleiden.

Maar nu ik in het midden van mijn leven zit, speelt het overal om mij heen op. Is het dat of wat? Is het nu het midden dat of het midden wat ik nu beleef?

Dat of wat: weet jij het? We beginnen met DAT

Terug naar de basis met een voorbeeldzin. Het meisje dat daar loopt. DAT verwijst direct terug naar HET MEISJE, dat ervoor staat in de zin. In vaktaal noemen we HET MEISJE het antecedent van DAT. Staat er een antecedent in de zin, een woord waar je naar kunt verwijzen dan gebruik je DAT bij HET-woorden. Bij DE-woorden gebruik je DIE. Kijk maar: de jongen die daar loopt, heet Tim.

Gaan we het moeilijker maken met een tweede voorbeeld. Dat meen je niet. DAT is een verwijzing naar een hele zin, die is weggelaten. Je kunt er bijvoorbeeld van maken Wat je nu zegt, meen je niet. In het woord DAT zit nu een complete zin verstopt en dat betekent dat het DAT is. Met verstopt antecedent.

We maken het nog moeilijker, we gaan naar WAT

WAT gebruik je op drie momenten.

  1. Er staat GEEN antecedent in de zin. Wat je ook zegt, ik geloof toch niks.
  2. Er staat een onbepaald voornaamwoord in de zin. Het enige wat telt, is dat je het verschil kent tussen schrijven voor papier en schrijven voor een scherm. ENIGE is een onbepaald voornaamwoord en het geeft een (onbepaalde) hoeveelheid aan. Ik kom met nog een voorbeeld. Alles wat je zegt, is bullshit. Ook ALLES geeft een hoeveelheid aan, die onbepaald is. Je vindt een lijstje onbepaalde voornaamwoorden op Onze Taal.
  3. Na een overtreffende trap gebruik je WAT. Het mooiste wat er is, is vriendschap. MOOISTE is een overtreffende trap van mooi. Komt er nog een. Het beste wat het leven biedt, is eten. En dan nog een. Het lekkerste wat ik ken, ben jij.

Let op. Staat er een zelfstandig naamwoord achter de overtreffende trap, dan verandert WAT in DAT. Kijk maar. Het beste eten dat ik ken, is Indisch eten. Staat er een zelfstandig naamwoord achter het onbepaald voornaamwoord, dan gebeurt hetzelfde. Het enige woord dat mijn neefje kent, is vrachtauto.

Hoe komt dit? Weet je het al? Goed van je! Zo niet, dan leg ik het je uit. In bovenstaande zinnen staat wel een antecedent, een verwijswoord zoals ETEN of WOORD en dan gebruiken we DAT. Is dit nog onduidelijk voor je? Ga terug naar de basis bovenin 😉

CEO, wil je een stabiel bedrijf? Met heldere doelen voorkom je vaagtaal

Posted on: oktober 22nd, 2019 by Puntann No Comments

Heen en weer schuiven van teksten kost tijd en moeite. Het MT, het middenmanagement, de juridische afdeling: iedereen doet zijn plasje over een tekst en dat kost tijd en moeite. En het levert vaagtaal op, want de waarheid ligt ergens in het midden. Maar waarom hebben veel grote bedrijven een cultuur waarin dit normaal is? En hoe verander je die cultuur in een productievere cultuur?

heldere taal of vaagtaal vanuit focus op aandeelhouders

Eerst bekijken we waar dit geschuif met tekst binnen grote bedrijven vandaan komt. Die oorsprong ligt in de bedrijfscultuur. Om erachter te komen hoe die bedrijfscultuur precies is ontstaan, vertel ik hieronder een waargebeurd verhaal.

Er was eens… een winstgevende Fordfabriek voor 1970

Er was eens… een groot bedrijf waarin de bedrijfsdoelen direct gingen over klanten: het bedrijf van Henry Ford. Dat had als gevolg dat de klanten allemaal tevreden waren en dat het bedrijf winst maakte en groeide. De werknemers profiteerden hiervan doordat Ford hun salarissen verhoogde. Dit verhaal is van lang geleden, van vóór 1970 om precies te zijn.

Maar in dat jaar schreef econoom Milton Friedman een artikel over de nieuwe economie: The Social Responsibility of Business is to Increase its Profits. Dit artikel zorgde voor een omwenteling in het denken van bedrijven. In het artikel pleitte Friedman voor de macht van de aandeelhouder, ook wel aandeelhouderskapitalisme genoemd.

onduidelijke doelen geven vaagtaal in plaats van heldere taal

Een onduidelijk doel ontvangt veel pijlen – voer voor vaagtaal.

 

Focust jouw bedrijf op de aandeelhouders?  Dat is voer voor vaagtaal

Het artikel van Friedman – waar hij in 1976 de Nobelprijs voor economie voor ontving – zette de nieuwe toon. Alle grote bedrijven volgden de filosofie uit dit boek en als gevolg verschoof de macht van de klant naar de aandeelhouder. Waarom? Omdat aandeelhouders zorgen voor winstgevende bedrijven, was de redenering.

Deze verschuiving heeft geleid tot onduidelijkheid. Hoe dit komt? Het belang van de aandeelhouder is: meer geld. Dit korte-termijn-denken is minder concreet dan tevreden klanten en onduidelijke doelen leiden tot onduidelijke teksten. Vanaf dat moment was er vaagtaal in de communicatie. Teksten gaan over stippen op de horizon en er wordt van alles gerealiseerd en beslissingen worden genomen – ben je al afgehaakt?

 

 

Vaagtaal

 

 

Concrete taal

 

Stip op de horizon  Doel
kwaliteitsvenster  Meting van kwaliteit?
De verbouwing wordt gerealiseerd door de aannemer  De aannemer verbouwt
Beslissingen worden genomen door de aandeelhouders  De aandeelhouders beslissen

Aandeelhouders aan de macht zorgen voor vaagtaal door vage doelen

Ik ben van mening dat aandeelhouders aan de macht zorgen voor vaagtaal. Dat komt doordat de aandeelhouder van een bedrijf weinig identiteit heeft en op korte termijn denkt. Aan winst. In een bedrijfscultuur kan dat vergaande gevolgen hebben, want cultuur en taal zijn sterk met elkaar verbonden. Cognitiewetenschapper Lera Boroditsky legt in haar TED-talk uit dat taal onze gedachten vormt.

Grote bedrijven waar aandeelhouders aan de macht zijn, hebben een onduidelijk doel en daarmee een onduidelijke bedrijfscultuur. Dat uit zich in onduidelijke taal. Stippen op de horizon zijn gewoon doelen, zeg dat dan ook. Ook wil ik weten wie de beslissingen neemt. En het woord realiseren kan vrijwel altijd direct de vuilnisbak in.

Op het moment dat wél duidelijk is wat het bedrijfsdoel is, is de taal ook helderder. En de Roundtable verklaring is hierin een goede eerste stap.

 

Met de Roundtable verklaring leggen CEO’s de focus weer op klanten en medewerkers

Na 1970 zijn er verschillende economische crises geweest, met die van 2008 nog dichtbij. Logisch! De focus van bedrijven lag te veel op geld, op winst maken. En uiteindelijk is dat korte-termijn-denken. Een stap in de juiste richting is de Roundtable verklaring. In deze verklaring stellen 181 CEO’s dat zij lange-termijn-denken aanhangen en dat zij daarom hun bedrijf leiden voor alle stakeholders: klanten, medewerkers, leveranciers, betrokkenen en aandeelhouders. Deze verklaring brengt helderheid in de bedrijfsdoelen en gaat daardoor klare taal opleveren.

 

CEO’s, focus op klanten en medewerkers met heldere taal – zo krijg je stabiliteitheldere taal door heldere doelen

Kortom, CEO’s van grote bedrijven, ga terug naar de klant en leg je focus daar. En doe dat vanuit de taal die je gebruikt. Gebruik actieve communicatie waarin duidelijk is wie acties uitvoert en stel heldere doelen in plaats van stippen te zetten. We zijn toch geen kleuters?

Nieuwere bedrijven zoals Coolblue en Amazon zijn wel gefocust op hun klanten. Maar de grote bedrijven die te veel focussen op aandeelhouders, hebben hier moeite mee. Dat komt doordat ze bestaan vanuit een filosofie die niet meer past in deze tijd.

Meer lezen over de nieuwe economie (van na de crisis) en waarom we af moeten van de focus op de aandeelhouders? Lees dit artikel in NRC.

Wil je met mij in gesprek over de rol van taal binnen jouw bedrijfscultuur? Graag!

Pakkende Koppen Schrijven in 6 tips – ook voor jou!

Posted on: september 20th, 2019 by Puntann No Comments

Wil jij pakkende koppen schrijven, maar weet je NIET hoe? Heb je geen enkele inspiratie voor een kop? Dat is vervelend, zeker omdat je geweldige content hebt. Het is wel iets wat je nodig hebt, want een pakkende kop is als een reclameregel. Als de reclame goed is, kopen mensen het product. Is je kop pakkend genoeg? Dan lezen mensen jouw tekst. Hieronder help ik je met 6 tips om een pakkende kop te schrijven.

In 6 tips kun jij pakkende koppen schrijven

Tip 1. Zet altijd je onderwerp in de kop

We beginnen simpel met het onderwerp. En als deze eerste tip je overdreven in de oren klinkt, omdat je altijd je onderwerp in je kop zet, dan heb je de belangrijkste stap al gezet. Weet dan dat ik blij ben met je! Hieronder zie je een voorbeeld van hoe het NIET handig is.

“De allerbeste! Lees meer.”

Toch zie ik zo’n soort kop heel vaak op Twitter of Facebook. En dit leest niet lekker, want ik mis het onderwerp.  Nou ken ik diegene meestal en weet ik waar het over gaat. Maar het kan beter! Hoe? Zet het onderwerp erachter, zoals teksten, boeken of tennisballen en je breidt je lezersbereik uit. Een betere kop is dus die met onderwerp:

pakkende koppen schrijven met een reclamefolder

Pakkende koppen schrijven? Vind inspiratie in het streekkrantje of online!

“De allerbeste teksten, lees meer.”

Tip 2. Pak je lokale krant uit de brievenbus of gebruik een website voor reclamefolders

Heb je een streekkrantje? Haal het uit je brievenbus, loop een rondje door het winkelcentrum en kijk! Bekijk de reclameregels die ooit al bedacht zijn. Ze zijn er niet voor niets. Bijvoorbeeld:

“Mis geen enkele aanbieding. Met de gratis app.”

Deze pakkende zin komt van een site met reclamefolders: www.reclamefolder.nl. Die kun jij ook gebruiken voor inspiratie. Makkelijker kan ik het niet maken. Met deze website kun je pakkende koppen verzinnen vanuit je luie stoel!

Tip 3. Spreek je kop altijd hardop uit

Een van de redenen van een succesvolle kop is de goede flow of muzikaliteit. Dit is de creatieve kant van taal waar mensen minder aan denken. Bijvoorbeeld Heerlijk helder Heineken bekt lekker en daarom blijft het hangen. Ook de opbouw van kortere woorden naar langere woorden werkt heel goed en dat is precies de flow die in de Heineken-kop zit.

Tip 4. Een tegenstelling is bewezen succesvol

“Makkelijker kunnen we het niet maken, wel leuker.” Deze zin is sterk omdat hij een tegenstelling in zich heeft. Onze hersenen zijn geprogrammeerd op tegenstellingen en pikken ze feilloos uit een tekst. Ook het woordje ‘wel’ helpt ons daarbij.

Tip 5. Zorg dat mensen weten wat ze missen

“Mis geen enkele aanbieding.” Deze zin is heel sterk, omdat niemand iets wil missen waar hij wat aan kan hebben. Het is daarom goed om te benadrukken wat mensen kunnen missen. In vakjargon heet dit verliesaversie.

Uit onderzoek blijkt dat verlies benadrukken 2.5 keer zo sterk is als de positieve variant. Ik zal je een voorbeeld geven. “Neem de gratis app voor de beste aanbiedingen” is een voorbeeld van de positieve variant. Zet daar de eerste zin “Mis geen enkele aanbieding” tegenover en voel het verschil tussen deze twee zinnen. Voel je ook dat je het erger vindt als je iets mist? Lees Richard Thaler als je meer wilt weten over verliesaversie.

Tip 6. Gebruik een cijfer in jouw pakkende kop

Een cijfer vinden mensen prettig. Waarom? Het maakt de informatie die ze van jou ontvangen lekker overzichtelijk. Op dit moment krijgen we in een dag evenveel informatie binnen als in de jaren ’50 in een jaar.

Aan jou als schrijver de schone taak om deze informatie voor je lezer te ordenen. We willen  vooral grip hebben op ons leven. Zeg dus dat je een X aantal tips hebt, een Y aantal schoenen verkoopt of een Z aantal dagen een aanbieding hebt.

Geef je 6 tips, dan geef je je lezer eigenlijk 6 keer grip. Heel veel plezier en succes met schrijven

Met pakkende groet,

Anneke

PS Geïnspireerd geraakt? Ik heb een snelcursus Pakkende Koppen gemaakt en cursisten zijn behoorlijk enthousiast. Lees hier meer over mijn snelcursus Pakkende Koppen Schrijven.

Hoe moeilijk communicatie is als je veel weet (en wat jij daaraan kunt doen)

Posted on: augustus 6th, 2019 by Puntann 5 Comments

Op vakantie in Frankrijk kwam ik helemaal los van mijn werk. En tóch dacht ik eraan: ik zag hoe het moeilijk is om te communiceren als je heel veel weet van een onderwerp. Het ging als volgt.

Ik fietste in de smorende hitte door de Provence. Met een fietsboek volgde ik de route, want de app voor de gpx werkte slecht. Dus moest ik soms de weg vragen of goed kijken naar bordjes.

Het was laat op de dag, een uur of 19 en nog steeds zeer warm. Ik had die dag gedoe gehad: mijn fiets liep aan, dus had ik onderweg inbussleutels geleend van de
bakker. Een man van een terras had daarmee mijn remblokjes rechtgezet. Daarnaast had ik al vele kilometers afgelegd tussen velden vol lavendel, over haarspeldbochten en langs zonnebloemen. Kortom: ik was toe aan een camping. Volgens mijn boekje moest er een camping zijn bij het dorp waar ik nu fietste. Valensole.

Geen bordjes camping en Google Maps weigerde

Alleen waren er geen bordjes en weigerde Google Maps. Er zat nog maar een ding op. Vanuit een zijstraat rechts van me naderde een vrachtwagen. De jonge jongen aan het stuur had een flinke hellingproef te nemen.

Ik stak mijn hand op en hij glimlachte naar me. Op mijn vraag Hoe kom ik bij de camping? zei hij: “Je neemt deze weg door het dorp rechtdoor die verderop een bochtje maakt en daarna…” Hij praatte verder, maar ik luisterde niet meer. Ik was verloren geraakt in zijn details.

De chauffeur wist het precies, maar hij verloor mij

Het was duidelijk een expert, een jongen uit de streek die precies de weg kende. Maar dat wil niet zeggen dat je het ook kunt uitleggen. Dat verschil in kennis is precies wat communicatie lastig maakt voor de expert. Als leek had ik behoefte aan een kader. Iets als Er loopt een grote weg dwars door het centrum. Je hebt drie wegen die je kunt kiezen. Etcetera.

En daarmee was ik terug bij mijn werk. Terug bij het boek dat ik net geschreven heb. De werktitel is Eindelijk begrijp je waarom niemand jouw geschreven uitleg begrijpt, lieve vakidioot. En je leert hoe je wél reacties krijgt op geschreven stukken.

Tip 1 voor heldere communicatie voor enthousiaste kenniswerkers

De eerste tip voor iedereen die veel weet van zijn vak of haar vak is: schets een helder kader. Zoom uit, stap uit jezelf, denk aan een goede vriend of vriendin of aan je moeder. En pas als je diegene voor je hebt, begin je met schrijven of vertellen.

Heb je interesse in dit boek?

Blijf op de hoogte en schrijf je hier in voor de updates van het schrijfboek voor de expert.

PS Ik ben maar gewoon rechtdoor gefietst.

WhatsApp Heb je een vraag? App gerust!