Bondiger en korter schrijven. Wanneer doe je het wel en wanneer kan het NIET?

korter en bondiger schrijvenCursisten roepen in mijn schrijftrainingen al snel: ja alle tekst moet korter bij ons. En vaak kan dat ook. Twee voorbeelden. Als je doelgroep precies de achtergrond kent van jouw tekst, dan kun je al die alinea’s over de aanleiding schrappen. Of die alinea’s kunnen naar de bijlage, als schrappen lastig is voor je.

Ook constructies op woord- of zinsniveau kunnen vaak korter en bondiger. Ik denk weleens dat sommigen een hobby hebben die taal en vooral veel omhaal heet. En dat zijn in mijn beleving vaak schrijvers binnen grote organisaties. Hieronder zie je een lijst met dit soort constructies. Met ernaast direct de vertaling:

 

langdradig woord korte en bondige vertaling
ondanks het feit dat hoewel
gedurende de tijd dat tijdens
ten gevolge van het feit dat hierdoor
een groot aantal veel
met betrekking tot over
ten behoeve van voor
in het kader van voor, in
in verband met het feit dat vanwege

Bovenstaande constructies kan ik je nog vergeven, als je het zo geleerd hebt. Het is de taal die vroeger schrijftaal was en nu achterhaald is. Omslachtige constructies. Maar dan heb ik nog een paar constructies voor je. En op het moment dat ik ze lees, komt de Rotterdammer in mij in opstand. Kijk zelf:

langdradig woord korte en bondige vertaling
een besluit nemen besluiten
een oplossing zoeken oplossen
een toelichting geven toelichten
een onderzoek doen onderzoeken
een rapportage opstellen rapporteren
zijn goedkeuring geven goedkeuren
in de gelegenheid zijn kunnen
in overweging nemen overwegen
de mening zijn toegedaan menen, vinden
een selectie toepassen selecteren

 

Why? denkt hij mijn Rotterdammer – hij is jong – en ook Waarom zou je? Oftewel, wat hij bedoelt is: deze constructies kunnen korter, graag zelfs. En ik geef mijn interne Rotterdammer en al mijn cursisten gelijk.

Maar er zijn ook momenten waarop het NIET korter of bondiger kan. En dat is het geval als jij een kader schetst voor je lezer. Jij als schrijver weet zoveel van je onderwerp dat je het kader kent als je broekzak. Beter zelfs dan je broekzak, want je bent vakidioot, dus je kunt de draadjes van die broekzak uittellen. De vakidioot vergeet vaak dat kader te schetsen en duikt in de details. Dat is een afhaakmoment voor de lezer.

Ik zal een voorbeeld geven vanuit mijn eigen vak als schrijftrainer. Hieronder lees je het voorbeeld dat GEEN kader kent.

Een ontbrekend kader – begrijp jij deze tekst, lezer?

Signaalwoorden gebruiken voor je tekst? Ja natuurlijk is dat een goed idee. Al in 2003 werd daar onderzoek naar gedaan aan mijn eigen universiteit. De hypothese was eerst dat de lezer lui zou kunnen worden zonder signaalwoorden. Maar die hypothese werd al snel verworpen.

 

Onderzoek bij VMBO-leerlingen wees uit dat ze baat hebben bij signaalwoorden. Door die woorden snappen ze een tekst sneller, kunnen ze vlot verbanden leggen. En dat is wat je wilt. Ik pleit dus VOOR het gebruik van zoveel mogelijk signaalwoorden.

Waarom het NIET korter en bondiger kan – wat hebben we nodig?

Begrijp jij bovenstaande tekst? Ik vermoed van niet, want het grotere kader ontbreekt. Ik vind het bijzonder als je weet wat signaalwoorden zijn. Maar de kans is groot dat die kennis ontbreekt. En dat is ook logisch.

Bij bovenstaande tekst is het dus onzin als je gaat zeggen: korter en bondiger graag. Nee, dan wordt alles nog onduidelijker. De lezer die leek is op het gebied van taal, heeft juist meer materiaal nodig. Overigens geldt dit ook voor mensen die minder goed het Nederlands beheersen. Die moet je juist MEER stof aanbieden en NIET versimpelen, wat de neiging is van veel mensen.

De vraag is: wat hebben we wel nodig om bovenstaande tekst te begrijpen? Meer materiaal, meer voorbeelden en vooral een kader. Ik zal het voordoen.

Wat vind je van deze tekst, lezer? Begrijp je het?

Signaalwoorden, ken jij deze woorden en weet je wat ze doen? Ze zijn het cement binnen een alinea. Het zijn woorden als: bijvoorbeeld, zoals, maar, ten eerste, ten tweede, hierdoor, tot slot. Ze geven de functie aan van het zinnetje erna, zie je dat? Daardoor weten we meteen hoe we de zin erna kunnen verbinden met de rest van de tekst. Ze zijn onmisbaar, blijkt uit onderzoek.

 

Signaalwoorden gebruiken voor je tekst? Ja natuurlijk is dat een goed idee. Al in 2003 werd daar onderzoek naar gedaan aan mijn eigen universiteit. De hypothese was eerst dat de lezer lui zou kunnen worden zonder signaalwoorden. Maar die hypothese werd al snel verworpen.

 

Onderzoek bij VMBO-leerlingen wees uit dat ze baat hebben bij signaalwoorden. Door die woorden snappen ze een tekst sneller, kunnen ze vlot verbanden leggen. En dat is wat je wilt. Ik pleit dus VOOR het gebruik van zoveel mogelijk signaalwoorden.

Mét kader is de tekst NIET kort en bondig, maar wel begrijpelijconclusie korter en bondiger schrijvenk

Dat kader heb je nodig, je ziet het zelf. Als schrijver kun je GEEN concessies doen aan de lengte van de tekst en je gebruikt dus MEER woorden. Dit ontbrekende kader is de valkuil van de expert en hier heb ik een (e-)boek over geschreven. Het is de valkuil van vakidioten. Wil je op de hoogte blijven? Meld je dan aan voor updates voor vakidioten.

Je kunt ook meer lezen over structuurwoorden en welke woorden online sneller aangeklikt worden.

Met dank aan mijn cursisten van de cursus adviesrapporten schrijven van Schouten & Nelissen in oktober in Utrecht, waar twee cursisten mij op dit spoor zetten van dit blog. Het sluimerde al jaren, maar ze waren zo inspirerend dat het er ook echt van kwam!

Ik wil nog meer schrijftips.

Reageer op dit bericht

WhatsApp Heb je een vraag? App gerust!